ඔබේ සහකරුගෙන් එක Text message එකක් එන්න පරක්කු වුණොත් මුළු දවසම අවුල් වෙනවාද? එයාගේ මූඩ් එක නරක වුණොත් ඔයාට ලොකු බියක්, අසරණකමක් දැනෙනවාද? ඔබේ මුළු සතුට, සැනසීම සහ පැවැත්මම සහකරුගේ අවධානය (Attention) සහ ආදරය මත විතරක්ම රඳා පවතිනවා නම්, ඒක නිකන්ම ආදරයක් විතරක් නෙවෙයි වෙන්න පුළුවන්. මනෝවිද්යාවේදී මෙන්න මේ තත්ත්වය හඳුන්වන්නේ Dependency හෙවත් ‘ආවේගාත්මක පරාධීනතාව’ (Emotional Dependency) කියලයි.
ආදර සම්බන්ධතාවයකදී එකිනෙකාට ආදරය කිරීම, සපෝට් කිරීම හරිම සාමාන්ය දෙයක්. නමුත් තමන්ගේ මුළු පැවැත්මම තවත් කෙනෙක් මත පටවලා, තමන්ගේ ආත්ම අභිමානය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කරගන්න එක ඔබේ මානසික සෞඛ්යයට මෙන්ම Relationship එකටත් මාරම හානිකරයි. අද Liya.lk තුළින් අපි කතා කරන්නේ, ඔබේ සතුට සහකරු මත විතරක් රඳා පවතින මේ Dependency තත්ත්වයේ රෝග ලක්ෂණ හඳුනාගෙන, මනස නිදහස් කරගන්නේ කොහොමද කියන එක ගැනයි.
Read more on Liya.lk 👇🏼
මොකක්ද මේ Emotional Dependency කියන්නේ?
සරලවම කිව්වොත්, Dependency කියන්නේ පුද්ගලයෙකු තමන්ගේ සියලුම ආවේගාත්මක අවශ්යතා (Emotional needs), සතුට, ආරක්ෂාව සහ ස්වයං වටිනාකම තවත් එක් පුද්ගලයෙකු (විශේෂයෙන්ම සහකරු) මත පමණක් සම්පූර්ණයෙන්ම තැන්පත් කර තැබීමේ තත්ත්වයටයි.
මෙහිදී සහකරු ළඟ නැති විට හෝ එයාගේ අවධානය මඳක් අඩු වූ විට ඔබට ලොකු හිස් බවක්, බියක් සහ අසරණකමක් දැනෙන්න පටන් ගන්නවා. “එයා නැතුව මට ජීවත් වෙන්න බැහැ”, “එයා මාව දාලා ගියොත් මගේ ජීවිතේ ඉවරයි” වැනි සිතුවිලි නිතරම මනසට වද දෙනවා නම්, ඔබ ඉන්නේ අධික Dependency තත්ත්වයකයි.
Emotional Dependency තත්ත්වයේ මූලික ලක්ෂණ මොනවාද?
ඔබ නොදැනුවත්වම මෙම පීඩාකාරී Dependency චක්රයට ගොදුරු වී ඇත්දැයි හඳුනාගන්න මේ ලක්ෂණ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න:
- අතහැර යනු ඇතැයි ඇතිවන නිරන්තර බිය (Fear of abandonment): සහකරු තමන්ව අතහැර යාවි යැයි නිතරම අනවශ්ය ලෙස බිය වීම සහ සැක කිරීම.
- තමන්ගේ ප්රමුඛතාවයන් අමතක කිරීම: තමන්ගේ විනෝදාංශ, යාළුවන්, වෘත්තීය ඉලක්ක සහ කැපකිරීම් පවා අමතක කර සහකරුගේ ඕනෑ එපෑකම්වලට පමණක් මුල් තැන දීම.
- අධික ලෙස පාලනය කිරීමට යෑම (Validation seeking): තමන් ගන්නා සෑම කුඩා තීරණයකටම සහකරුගේ අනුමැතිය අවශ්ය වීම සහ තමන්ගේ වටිනාකම එයාගේ කමෙන්ට්ස් මත තීරණය කිරීම.
- තනිව සිටීමට ඇති බිය: සහකරු නැතිව කිසිම ගමනක් යාමට හෝ තනිව කාලය ගත කිරීමට නොහැකි වීම, අධික ලෙස Dependency පෙන්වීම.
සහකරු මත රඳා පවතින Dependency තත්ත්වයෙන් මිදෙන්නේ කොහොමද?
මේ වගේ තත්ත්වයකදී ඔබ මනස පාලනය කරගත්තේ නැත්නම්, අවසානයේදී සහකරුටත් එය ලොකු බරක් (Suffocating) වී සම්බන්ධතාවය බිඳ වැටෙන්න පුළුවන්. මෙම Dependency චක්රයෙන් මිදී නැවත ඔබේ ජීවිතයේ පාලනය අතට ගන්න මෙන්න මේ පියවර අනුගමනය කරන්න:
1. ඔබව නැවත හඳුනාගන්න (Reconnect with yourself)
සම්බන්ධතාවයට එන්න කලින් ඔබ ආස කළේ මොනවාටද? ඔබගේ විනෝදාංශ, ප්රියතම පොත්, සින්දු, සහ මිතුරන් නැවත සොයා යන්න. සහකරුගෙන් පිටත ඔබටත් වෙනම ලෝකයක් සහ පෞද්ගලිකත්වයක් (Identity) තිබිය යුතු බව වටහා ගන්න.
2. Self-Love හෙවත් තමන්ට ආදරය කිරීම පුරුදු වන්න
ඔබේ වටිනාකම තීරණය කරන්නේ අන් අය නෙවෙයි. දිනපතා තමන්ගේ ශක්තීන් අගය කරන්න. ඔබේ සතුට වෙන කෙනෙක් අතට දෙන්නේ නැතුව, තමන්ව සතුටින් තැබීමට හැකි ක්රම සොයාගන්න. මෙවිට අනවශ්ය Dependency ගතිය ඉබේම අඩුවී යයි.
3. සෞඛ්ය සම්පන්න සීමාවන් (Healthy Boundaries) පනවා ගන්න
දෙදෙනාටම තනි තනිව කාලය ගත කිරීමට (Me-time) ඉඩ දෙන්න. සහකරුට එයාගේ යාළුවන් සමඟ කාලය ගත කිරීමටත්, ඔබට ඔබේ පෞද්ගලික ඉලක්ක වෙනුවෙන් මහන්සි වීමටත් ඉඩක් තිබිය යුතුය. නිදහස තියෙන තැන තමයි ආදරය ලස්සනට පැළවෙන්නේ.
4. නිරෝගී සමාජ සම්බන්ධතා පවත්වා ගන්න
ඔබේ මුළු ලෝකයම සහකරු විතරක් කරගන්න එපා. පවුලේ අය, හොඳම මිතුරන් සහ සේවා ස්ථානයේ සගයන් සමඟ නිරෝගී සබඳතා පවත්වා ගන්න. එමඟින් ඔබේ ආවේගාත්මක අවශ්යතා බෙදී ගොස් Dependency මට්ටම පාලනය වේ.
ආදරය සහ Dependency අතර වෙනස තේරුම් ගන්න
සැබෑ ආදරය කියන්නේ කෙනෙකුව හිරකරගෙන, එයා නැතුව මැරෙන්න හදන එක නෙවෙයි. සැබෑ ආදරය ඇතුළේ තියෙන්නේ නිදහස, විශ්වාසය සහ එකිනෙකාගේ වර්ධනයට සපෝට් කරන එකයි.
නමුත් Dependency ඇතුළේ තියෙන්නේ බිය, පාලනය, සහ හිස් බව විතරයි. ඔබේ සහකරු කියන්නේ ඔබේ ජීවිතයේ සුන්දර එකතු කිරීමක් (Addition) මිස ඔබේ මුළු ජීවිතයම නෙවෙයි කියන සත්යය වටහා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
ඔබේ සතුටේ අගුල වෙන කෙනෙකුගේ ඡක්කුවට භාර දෙන්න එපා. සහකරුට ආදරය කරන අතරතුරම, තමන්ගේ ආත්ම අභිමානය සහ පෞද්ගලිකත්වය රැකගැනීම නිරෝගී සම්බන්ධතාවයක රහසයි. මේ අධික Dependency තත්ත්වයෙන් මිදී, තමන්ගේම පයින් නැගී සිටින විට ඔබේ ආත්ම විශ්වාසය වැඩි වනවා මෙන්ම ඔබේ සහකරුටද ඔබ කෙරෙහි ඇති ආකර්ෂණය සහ ගෞරවය දෙගුණ තෙගුණ වනු ඇත.
Read more 👇🏼
