වැඩිහිටියන් සඳහා ADHD ප්‍රතිකාරය ගැන ඔබ දන්නවාද?

ADHD stands for Attention Deficit/Hyperactivity Disorder and is a neurodevelopmental problem with an estimated global prevalence of 4%,1 meaning that about 4% of the world's population has ADHD.

ADHD යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ අවධානය අඩුවීම අධි ක්‍රියාකාරීත්වයේ ආබාධය වන අතර, එය 4%,1ක් පමණ වන ඇස්තමේන්තුගත ගෝලීය ව්‍යාප්තිය සහිත ස්නායු සංවර්ධන ගැටළුවක් වන අතර එයින් අදහස් වන්නේ ලෝක ජනගහනයෙන් 4%ක් පමණ ADHD ඇති බවයි. එය “නොසැලකිලිමත්” සහ “අධික්‍රියාකාරී  ආවේගශීලී” ලෙස කාණ්ඩගත කර ඇති රෝග ලක්ෂණ වලින් සලකුණු වේ.

මෙම ලිපිය ADHD සහ එය ADD ට වඩා වෙනස් වන්නේ කෙසේද, ADHD හඳුනා ගන්නේ කෙසේද සහ ADHD සහිත වැඩිහිටියන්ට ලබා ගත හැකි ප්‍රතිකාර විකල්ප පැහැදිලි කරයි.

වැඩිහිටි ADHD පරීක්ෂණය ගැන දැනගත යුතු දේ ,ADD සහ ADHD අතර වෙනස කුමක්ද?

මූලික වශයෙන් නොසැලකිලිමත් රෝග ලක්ෂණ ඇති පුද්ගලයින්ට ADD හඳුනාගෙන ඇති අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් අධි ක්‍රියාකාරී ආවේගශීලී රෝග ලක්ෂණ ඇති අය ADHD ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. කෙසේ වෙතත්, බොහෝ පුද්ගලයින්ට ADD සහ ADHD යන දෙකම ඇති බව හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඉදිරිපත් කිරීම් දෙකටම සමාන ප්‍රතිකාර  ඇත.

ADHD වර්ග
DSM-5 ADHD විවිධ වර්ග තුනකට කඩා දමයි:

ප්‍රධාන වශයෙන් නොසැලකිලිමත් ඉදිරිපත් කිරීම
ප්‍රධාන වශයෙන් අධි ක්‍රියාකාරී ආවේගශීලී ඉදිරිපත් කිරීම
ඒකාබද්ධ ඉදිරිපත් කිරීම
ප්‍රධාන වශයෙන් නොසැලකිලිමත් ආකාරයේ ADHD
ප්‍රධාන වශයෙන් නොසැලකිලිමත් ආකාරයේ ADHD සඳහා පුද්ගලයෙකුට පහත රෝග ලක්ෂණ හයක් හෝ වැඩි ගණනක් තිබීම අවශ්‍ය වේ:
ගෙදර වැඩ, වැඩ, හෝ වෙනත් ක්‍රියාකාරකම්වල නොසැලකිලිමත් වැරදි සිදු කිරීම හෝ විස්තර නොසලකා හැරීම
කාර්යයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේ අපහසුතාව
කෙලින්ම කතා කරන විට සවන් දීමේ අපහසුව
උපදෙස් අනුගමනය කිරීමට අපහසු වීම හෝ කාර්යයන් අවසන් කිරීමට අපොහොසත් වීම
අසංවිධානාත්මක බව

“තිරසාර මානසික වෑයම” අවශ්‍ය වන කාර්යයන් මග හැරීම හෝ අකමැති වීම
බාහිර උත්තේජක හෝ සිතුවිලි මගින් අධික අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීම
ක්‍රියාකාරකම් වලදී අමතක වීම
අධි ක්‍රියාකාරී ආවේගශීලී ආකාරයේ ADHD
අධි ක්‍රියාකාරී ආවේගශීලී ආකාරයේ ADHD සඳහා පුද්ගලයෙකුට පහත රෝග ලක්ෂණ හයක් හෝ වැඩි ගණනක් තිබීම අවශ්‍ය වේ
වෙව්ලීම හෝ වෙව්ලීම
නුසුදුසු අවස්ථාවලදී තම ආසනය හැර යාම
නුසුදුසු අවස්ථාවල දිවීම හෝ නැගීම
වැඩ කරන විට හෝ සෙල්ලම් කරන විට ශබ්දය ඇති කිරීම
ඕනෑවට වඩා කතා කිරීම
යමෙකු තම ප්‍රශ්නය අවසන් කිරීමට පෙර පිළිතුරු බොඳ කිරීම
ඔවුන්ගේ වාරය බලා සිටීම දුෂ්කර ය
සංවාදවලට බාධා කිරීම
ඒකාබද්ධ-වර්ග ADHD සඳහා පුද්ගලයෙකුට නොසැලකිලිමත් ආකාරයේ සහ අධි ක්‍රියාකාරී/ ආවේගශීලී-වර්ග ADHD යන දෙකම සඳහා නිර්ණායක සපුරාලීම අවශ්‍ය වේ.

ADHD උප වර්ග තුන සහ ඒවා හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?

ADHD රෝග විනිශ්චය කරන්නේ කවදාද?

ස්නායු සංවර්ධන ආබාධ, නිර්වචනය අනුව, ළදරු අවධියේදී හෝ මුල් ළමාවියේදී වර්ධනය වේ. DSM-5 ADHD රෝග විනිශ්චය සඳහා වයස අවුරුදු 12 ට පෙර රෝග ලක්ෂණ ආරම්භ වීම අවශ්‍ය වේ.  කෙසේ වෙතත්, ADHD සහිත බොහෝ පුද්ගලයින් වැඩිහිටිභාවයට පත්වන තෙක් රෝග විනිශ්චය නොකෙරේ.

ගුරුවරුන් බොහෝ විට රෝග පරීක්‍ෂාව සඳහා යොමු කිරීමක් නිර්දේශ කරන්නේ දරුවෙකුට පාසලේදී අපහසුතා ඇති විටය.  ආසියානු සහ ලතින් ජාතික දරුවන්ට වඩා සුදු දරුවන් ADHD රෝග විනිශ්චය කිරීමට වැඩි ඉඩක් ඇත. මීට අමතරව, ADHD සහිත ගැහැණු ළමයින් බොහෝ විට මග හැරී ඇති අතර පරීක්ෂණ සඳහා යොමු නොකෙරේ.

යමෙක් ළමා වියේදී රෝග විනිශ්චය නොකළ නමුත් මෙම රෝග ලක්ෂණ බොහොමයක් ඇති බව දුටුවහොත්, වැඩිහිටියෙකු ලෙස ADHD පරීක්ෂණයට යොමු විය හැකිය.

වැඩිහිටියන් සඳහා ADHD තක්සේරුව

ADHD යනු ජීවිත කාලය පුරාම පවතින රෝග විනිශ්චයක් වන බැවින්, ADHD ඇගයීම සඳහා ඔබ කිසිවිටෙකත් වයස්ගත නොවේ. මනෝවිද්‍යාඥයින්, මනෝ වෛද්‍යවරුන් සහ සුදුසු පුහුණුවක් ඇති අනෙකුත් වෛද්‍ය සහ මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන්ට ADHD හඳුනාගත හැකිය.

වැඩිහිටියන් තුළ  රෝග නිර්ණය කිරීම සඳහා භාවිතා කළ හැකි මනෝවිද්‍යාත්මක තක්සේරු ක්‍රම රාශියක් ඇත, ඒවා අතර:

අවධානයේ විචල්‍යයන් පිළිබඳ පරීක්ෂණය (TOVA): TOVA යනු දෘශ්‍ය හා ශ්‍රවණ කාර්යයක් හරහා අවධානය යොමු කිරීමට පුද්ගලයාගේ හැකියාව මනිනු ලබන පරිගණකගත, ප්‍රමිතිගත පරීක්ෂණයකි. ADHD ඇති සහ ADHD නොමැති සම වයසේ, පුද්ගලයන්ගේ කාර්ය සාධනය සමඟ සේවාලාභියාගේ කාර්ය සාධනය සංසන්දනය කරයි.

වැඩිහිටි ADHD ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණයන් (CAARS): CAARS යනු යමෙකුට අවධානය, ආවේගශීලී බව සහ අධි ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ දුෂ්කරතා තිබේද යන්න මෙන්ම එම රෝග ලක්ෂණ ADHD සඳහා වන රෝග විනිශ්චය නිර්ණායක සපුරාලන්නේද යන්න තීරණය කරන සම්මත-යොමු කරන ලද ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණයකි. ගනුදෙනුකරුවන් ස්වයං-වාර්තා පෝරමයක් සම්පූර්ණ කරයි, සහ සේවාදායකයාට සමීප කෙනෙකු නිරීක්ෂක පෝරමයක් සම්පූර්ණ කරයි.

Executive Functioning-Adult Version (BRIEF-A) හි චර්යා ශ්‍රේණිගත කිරීම්  BRIEF-A යනු කෙනෙකුගේ ආවේගයන් නියාමනය කිරීමට, සම්පූර්ණ කාර්යයන් කිරීමට, සංවිධානය කිරීමට, අවධානය යොමු කිරීමට සහ ADHD හි වෙනත් රෝග ලක්ෂණ පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කිරීම සඳහා සම්මත-යොමු කරන ලද ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණයකි.

බාර්ක්ලි වැඩිහිටි ADHD ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණය (BAARS): BAARS විසින් සේවාලාභීන්ගේ රෝග ලක්ෂණ ස්වයං-වාර්තා සහ නිරීක්ෂක දත්ත හරහා DSM රෝග විනිශ්චය නිර්ණායක වෙත සම්බන්ධ කරයි.
ඇගයුම්කරු සේවාදායකයාගේ ඉතිහාසය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු රැස්කරනු ඇත, සාමාන්‍යයෙන් රෝග විනිශ්චය සම්මුඛ පරීක්ෂණයක ස්වරූපයෙන්, එය භාවිතා කරන තක්සේරු පියවර සඳහා සන්දර්භය සපයයි.

ADHD සඳහා මනෝචිකිත්සකයෙකු තෝරා ගන්නේ කෙසේද?
වැඩිහිටියන් සඳහා ADHD ප්‍රතිකාරය

ඕනෑම මානසික සෞඛ්‍ය රෝග විනිශ්චයක් සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමේදී, පුද්ගලයාගේ අනන්‍ය අවශ්‍යතා සඳහා ප්‍රමුඛත්වය දෙනු ලැබේ. ඔබට වඩාත් ගැලපෙන ප්‍රවේශය කුමක්ද යන්න තීරණය කිරීමට ඔබේ ප්‍රතිකාර කණ්ඩායමේ සැපයුම්කරුවන් සමඟ ඔබේ උත්සුකයන්, ප්‍රශ්න සහ මනාපයන් ගැන කතා කරන්න, සහ ඔබට තිබෙන විවිධ විකල්ප ගැන විමසන්න.

සාමාන්‍යයෙන්, වැඩිහිටියන් සඳහා ADHD ප්‍රතිකාර විකල්පයන් අතර ඖෂධ, ප්‍රතිකාර, කුසලතා ගොඩනැගීම ඇතුළත් වේ.

ඖෂධ

වැඩිහිටියන්ට ADHD ප්‍රතිකාර සඳහා ඖෂධ විකල්ප අතර උත්තේජක (Adderall සහ Ritalin වැනි) සහ උත්තේජක නොවන (Strattera සහ Guanfacine වැනි) ඖෂධ ඇතුළත් වේ.

ඖෂධ ආවේග නියාමනය කිරීමට සහ අවධානය තියුණු කිරීමට උපකාරී වේ. සමහර අය දිනපතා ADHD ඖෂධ ලබා ගන්නා අතර, සමහරුන් වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතු නිශ්චිත කාර්යයන් සම්පූර්ණ කිරීමට අවශ්‍ය වන දිනවලදී එය විශේෂයෙන් ගනී. ඔබේ ADHD රෝග විනිශ්චය සඳහා ඖෂධ විකල්ප ගැන ඔබේ ප්‍රාථමික වෛද්‍යවරයා හමුවන්න. ඔවුන් ඔබ සමඟ විකල්ප සාකච්ඡා කරනු ඇත, නැතහොත් උපකාර කළ හැකි විශේෂඥයෙකු වෙත ඔබව යොමු කරනු ඇත.

චිකිත්සාව

ලADHD  සහිත වැඩිහිටියන්ට ජීවන ආතතීන් සැකසීමට සහ රෝග ලක්ෂණ කළමනාකරණය සඳහා චර්යාත්මක කුසලතා වර්ධනය කිරීමට ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රතිකාර සේවාවලින් බොහෝ විට ප්‍රතිලාභ ලබයි. සංජානන-චර්යා චිකිත්සාව,  සිහිකල්පනාව මත පදනම් වූ චිකිත්සාව,  සහ කෙටි අභිප්‍රේරණ සම්මුඛ සාකච්ඡා වැඩිහිටියන්ට ADHD ප්‍රතිකාර සඳහා සාක්ෂි පදනම් කරගත් ප්‍රවේශයන් ඉදිරිපත් කරයි.

සමාජ සහයෝගය

සෑම පුද්ගලයෙකුගේම යහපැවැත්ම සඳහා අඛණ්ඩ සහාය අත්‍යවශ්‍ය වේ. ADHD සහිත වැඩිහිටියෙකු දිගු කාලීන, කැපවූ සම්බන්ධතාවයක සිටී නම්, ඔවුන්ගේ සහකරුට ADHD ඔවුන්ගේ සම්බන්ධතාවයට ගෙන ආ හැකි අද්විතීය අභියෝග හරහා  උපකාර කිරීමට සහය ලබා ගත හැකිය.

රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර

ADHD සහිත වැඩිහිටියන්ගෙන් අඩකට වඩා වැඩි පිරිසකට අවම වශයෙන් එක් රෝග විනිශ්චයක් ඇත. නිශ්චිත ප්‍රතිකාර සැලැස්ම පුද්ගලයාගේ අවශ්‍යතා සහ රෝග විනිශ්චය මත රඳා පවතී. නිදසුනක් වශයෙන්, ADHD ඇති අයට කඩාකප්පල්කාරී, ආවේග පාලනය හෝ හැසිරීම් ආබාධ, බයිපෝල අක්‍රමිකතා, කාංසාව ආබාධ, උමතු-සම්පීඩන ආබාධ, මානසික අවපීඩනය, කම්පන ආශ්‍රිත ආබාධ, ද්‍රව්‍ය භාවිතය පිළිබඳ ආබාධ හෝ පෞරුෂ ආබාධ පිළිබඳ රෝග විනිශ්චයක් ද තිබිය හැකිය.

මීට අමතරව, ADHD සහිත පුද්ගලයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඔටිසම් වර්ණාවලී ආබාධ හෝ ඉගෙනීමේ ආබාධ සඳහා රෝග විනිශ්චය නිර්ණායක සපුරාලයි.

ADHD  සහිත වැඩිහිටියන්ට ළමා වියේදී රෝග විනිශ්චය කළත් නැතත් ප්‍රතිකාර සම්පත් වෙත ප්‍රවේශ විය හැක. ඔබට වඩාත් සුදුසු ප්‍රතිකාරය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව ඔබේ සෞඛ්‍ය සේවා සපයන්නා සමඟ කතා කරන්න.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *