ඕනෑම මනුෂ්ය සම්බන්ධතාවයක සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ දෙදෙනා අතර පවතින අවබෝධය සහ ගෞරවය මතයි. බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ ආදරය කරන විට හෝ විවාහ වූ විට දෙදෙනා අතර කිසිදු රහසක් හෝ වෙන්වීමක් නොතිබිය යුතු බවයි. නමුත් මනෝවිද්යාත්මකව බලන කල, සාර්ථක Relationship එකක් පවත්වාගෙන යාමට නම් පුද්ගලික සීමා මායිම් හෙවත් Boundaries පවත්වා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
මොනවාද මේ Boundaries කියන්නේ?
සරලවම කිවහොත්, “සීමා මායිම්” යනු ඔබට පහසු සහ අපහසු දේවල් පිළිබඳව ඔබ විසින්ම සකස් කරගන්නා නීති මාලාවකි. මෙය ඔබගේ මානසික සුවය, පෞද්ගලිකත්වය සහ ආත්මගෞරවය ආරක්ෂා කරන ආරක්ෂක පද්ධතියක් ලෙස ක්රියා කරයි. Relationship එකක් ආරම්භයේදී මෙම සීමාවන් පැහැදිලිව හඳුනා නොගැනීම නිසා පසුකාලීනව විශාල ගැටලු මතු විය හැක.
Boundaries වර්ග කිහිපයක්
සබඳතාවයකදී අප අවධානය යොමු කළ යුතු ප්රධාන සීමා මායිම් වර්ග කිහිපයක් තිබේ:
- භෞතික සීමා (Physical Boundaries): ඔබේ ශරීරය, පුද්ගලික අවකාශය සහ ස්පර්ශය සම්බන්ධ සීමාවන් මෙයට අයත් වේ. ඔබට යම් අවස්ථාවක තනිව සිටීමට අවශ්ය නම්, සහකරු එයට ගෞරව කළ යුතුය.
- මානසික සහ ආවේගාත්මක සීමා (Emotional Boundaries): ඔබේ හැඟීම් සහ සිතුවිලි වලට ඇති අයිතිය මෙයට ඇතුළත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ දුකෙන් සිටින විට ඔබව විහිළුවකට පත් නොකර එයට ගරු කිරීම සහ ඔබේ පෞද්ගලික රහස් තව අයෙකුට පැවසීමෙන් වැළකී සිටීම හැඳින්විය හැක.
- මූල්යමය සීමා (Financial Boundaries): මුදල් වියදම් කිරීම, ඉතිරි කිරීම සහ හවුලේ මුදල් පරිහරණය කිරීම පිළිබඳව පැහැදිලි එකඟතාවයක් තිබීම සාර්ථක Relationship එකකට අත්යවශ්ය වේ.
- ඩිජිටල් සීමා (Digital Boundaries): සමාජ මාධ්ය භාවිතය, දුරකථන පරීක්ෂා කිරීම සහ Passwords හුවමාරු කර ගැනීම වැනි දෑ මෙයට අයත් වේ.
Boundaries පවත්වා ගැනීම වැදගත් වන්නේ ඇයි?
1. අනන්යතාවය රැක ගැනීමට (Identity Protection)
සබඳතාවයකදී බොහෝ විට සිදුවන්නේ දෙදෙනා එක් අයෙකු ලෙස සිතන්නට යාමයි. නමුත් ඔබ තවමත් තනි පුද්ගලයෙකි. ඔබේ රුචිකත්වයන් වෙනස් විය හැක, ඔබට විවිධ විනෝදාංශ තිබිය හැක සහ ඔබට මිතුරන් සිටිය හැක. සීමා මායිම් තිබීමෙන් ඔබ ඔබවම නැති කර ගැනීමෙන් වළකියි.
2. ගෞරවය වර්ධනය වීම (Building Respect)
සීමාවන් පවතින විට, අනෙක් පුද්ගලයා දන්නවා ඔබට කළ හැකි සහ නොකළ හැකි දේ මොනවාද කියා. මෙය දෙදෙනා අතර අන්යෝන්ය ගෞරවය වැඩි කිරීමට හේතු වේ. ඔබේ සීමාවන් අගය කරන සහකරු සැමවිටම ඔබේ වටිනාකම තේරුම් ගනී.
3. අනවශ්ය ගැටුම් අවම වීම (Conflict Resolution)
බොහෝ රණ්ඩු ඇතිවන්නේ එක් අයෙකු අනෙකාගේ පුද්ගලිකත්වයට අනිසි ලෙස ඇඟිලි ගැසීම නිසාය. මුල සිටම Boundaries පැහැදිලිව කතා කර තිබේ නම්, “ඇයි මට මේක කිව්වේ නැත්තේ?” හෝ “ඇයි මගේ ෆෝන් එක බැලුවේ?” වැනි ප්රශ්න මතු වෙන්නේ නෑ.
සෞඛ්ය සම්පන්න Boundaries සකසා ගන්නේ කෙසේද?
ඕනෑම Relationship එකක සීමාවන් පැනවීම එක රැයකින් කළ නොහැක. එය අඛණ්ඩව සිදුවිය යුතු ක්රියාවලියකි.
- විවෘතව සන්නිවේදනය කරන්න: ඔබට යම් දෙයක් නිසා අපහසුතාවයක් දැනේ නම්, එය කාරුණිකව සහ පැහැදිලිව පවසන්න. “මට දැන් ටිකක් තනියම ඉන්න ඕනෙ” යන්න පැවසීම සහකරුට කරන අගෞරවයක් නොවේ.
- “නැහැ” (No) කීමට පුරුදු වන්න: ඔබට යම් දෙයකට එකඟ විය නොහැකි නම්, අකමැත්තෙන් වුවද එයට එකඟ වීමෙන් වළකින්න. සැබෑ ආදරය පවතින තැන “නැහැ” යන වචනය නිසා ප්රශ්න ඇති වන්නේ නැත.
- සහකරුගේ සීමාවන්ට ගරු කරන්න: ඔබ සීමාවන් අපේක්ෂා කරනවා සේම, ඔබේ සහකරුගේ පෞද්ගලිකත්වයට සහ ඔවුන්ගේ සීමාවන්ට ඔබත් ගරු කළ යුතුය.
Boundaries නොමැති වූ විට සිදුවිය හැකි දේ
සීමා මායිම් රහිත Relationship එකක් බොහෝ විට “විෂ සහිත” (Toxic) එකක් බවට පත්විය හැක. එක් අයෙකු අනෙකා පාලනය කිරීමට උත්සාහ කිරීම (Controlling), නිතරම සැක කිරීම සහ මානසික පීඩනය ඇති කිරීම මෙහි ලක්ෂණ වේ. කාලයත් සමඟ මෙවැනි සබඳතා බිඳ වැටීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය.
දිගුකාලීන සහ සතුටුදායක Relationship එකක් පවත්වා ගැනීමට නම්, දෙදෙනාම එකිනෙකාගේ සීමාවන් තේරුම් ගෙන ඒවාට ගරු කරමින් ජීවත් විය යුතුය. ආදරය යනු බැඳීමක් මිස සිරකඳවුරක් නොවන බව තේරුම් ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
මතක තබා ගන්න: සීමා මායිම් යනු ඔබ සහකරුගෙන් ඔබව ඈත් කරන දෙයක් නොව, දෙදෙනාටම නිදහසේ සහ ගෞරවනීයව ආදරය කිරීමට ඉඩ සලසන පාලමකි. ඔබේ සබඳතාවයේ සතුට රඳා පවතින්නේ ඔබ එම සීමාවන් කොතරම් දුරට අවබෝධ කරගන්නේද යන්න මතයි.
සෞඛ්ය සම්පන්න Relationship එකක් යනු පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු තම තමන්ගේ අනන්යතාවය ආරක්ෂා කරගනිමින් ගොඩනගා ගන්නා සුන්දර ගමනක් බවයි. සීමා මායිම් පැනවීම යනු ආත්මාර්ථකාමීත්වය නොව, තම මානසික සුවය සහ සහකරු කෙරෙහි ඇති ගෞරවය තහවුරු කිරීමකි. ඔබ දෙදෙනා අතර පවතින විවෘත සන්නිවේදනය සහ එකිනෙකාගේ පෞද්ගලික අවකාශයට ගරු කිරීම තුළින් ඕනෑම අභියෝගයකට ශක්තිමත්ව මුහුණ දිය හැකිය. එමගින් ආදරය තවදුරටත් ගැඹුරු වන අතර, අනවශ්ය පීඩනයන්ගෙන් තොර නිදහස් මනසකින් යුත් සබඳතාවයක් දීර්ඝකාලීනව පවත්වා ගැනීමට ඔබට මග පෙන්වනු ඇත.
