වයස 50 පසු කරන කාලය කාන්තාවකට “වයස ගියා” කියලා ජීවිතය අඩු කරගන්න කාලයක් නෙවෙයි. Women Over 50 Lifestyle කියන්නේ ශරීරයේ වෙනස්කම් තේරුම් ගන්න එකත්, තමන්ට පහසු සහ ලස්සන ඇඳුම් තෝරන එකත්, හොඳින් කන එකත්, හිතට සතුටක් දෙන වැඩකට කාලය වෙන් කරන එකත් එකට එකතු වුණු ජීවන රටාවක්. දරුවන් ඉගෙනීමට හෝ රැකියාවට පිටතට යන්න පුළුවන්, විවාහ වෙලා වෙනම ජීවත් වෙන්න පුළුවන්, රැකියාවෙන් විශ්‍රාම ගන්න පුළුවන්. ඒ හැම වෙනසක් අතරම “දැන් මගේ ජීවිතය මොකටද?” කියන ප්‍රශ්නය එන්න පුළුවන්. ඒ ප්‍රශ්නයට උත්තරය අනිත් අය තුළම හොයනවාට වඩා තමන්ගේම ජීවිතය නැවත හඳුනාගැනීම වැදගත්.
දරුවන් ගියාම ගෙදර නිහඬ වීම හිතට දැනෙන එක සාමාන්‍යයි
වසර ගණනක් දරුවන්ගේ school, classes, meals, exams, වැඩ සහ ගෙදර අවශ්‍යතා වටා ජීවිතය ගොඩනැගුණු අම්මෙක්ට දරුවන් වෙනම ජීවිතයකට ගියාම ගෙදර වෙනසක් දැනෙනවා. කලින් busy තිබුණු දවසක් එකවර නිහඬ වෙන්න පුළුවන්.
මේ කාලයේ සමහර කාන්තාවන්ට දුකක්, හිස් බවක් හෝ තමන්ට කරන්න දෙයක් නැති වගේ හැඟීමක් එන්න පුළුවන්. ඒ හැඟීම දරුවන්ට වැඩියෙන් call කරන්න, ඔවුන්ගේ හැම තීරණයකටම මැදිහත් වෙන්න හෝ “ඔයාලට දැන් මාව අවශ්‍ය නැහැ” කියන තැනකට ගෙනියන්න අවශ්‍ය නැහැ.
දරුවන්ගේ ජීවිතය ඉදිරියට යන එක අම්මාගේ ජීවිතය අවසන් වෙනවා කියන අදහසක් නෙවෙයි. ඒක අම්මාගේ ජීවිතයේත් අලුත් කොටසක් ආරම්භ වෙන වෙලාවක්.
“මම අම්මා කෙනෙක්” කියන එකට අමතරව “මම කවුද?” කියලා නැවත බලන්න
කාන්තාවක් වසර ගණනක් mother, wife, caregiver හෝ employee කියන භූමිකාවල ජීවත් වෙන්න පුළුවන්. ඒ අතර තමන් කැමති දේ මොනවාද කියන එක අමතක වෙන්නත් පුළුවන්.
50 පස්සේ හොඳ psychological change එකක් වෙන්නේ තමන්ගේ identity එක නැවත පුළුල් කරගන්න එක.
“මම කලින් කරන්න කැමති මොනවාද?”, “මම ඉගෙනගන්න කැමති දෙයක් තියෙනවද?”, “මට සතුට දැනෙන්නේ මොන වැඩක් කරනකොටද?” වගේ ප්‍රශ්න තමන්ගෙන් අහන්න.
ජීවිතයට අලුත් අරමුණක් කියන්නේ ලොකු achievement එකක්ම වෙන්න ඕන නැහැ. උදේ නැගිටලා “අද මට කරන්න කැමති දෙයක් තියෙනවා” කියලා දැනෙන එකත් වැදගත්.
Hobby එකක් කියන්නේ කාලය ගෙවන්න කරන වැඩක් විතරක් නෙවෙයි
වයස වැඩි වෙනකොට තමන් කැමති activities වල නිරත වීම හිතේ සතුට, සමාජ සම්බන්ධතා සහ ජීවිතයට අරමුණක් දැනීම සඳහා වැදගත් වෙන්න පුළුවන්. National Institute on Aging එකත් meaningful hobbies, social activities සහ volunteering වගේ දේවල් healthy ageing සඳහා ප්‍රයෝජනවත් බව පෙන්වනවා.
Hobby එකක් තෝරනකොට “මේක 50 පස්සේ කෙනෙකුට ගැළපෙනවද?” කියලා බලන්න අවශ්‍ය නැහැ. තමන්ට සතුටක් දෙනවද, තමන්ගේ ශරීරයට පහසුද සහ දිගටම කරන්න කැමතිද කියන එකයි වැදගත්.
ගෙවතු වගාව, මල් පැල හදන එක, පොත් කියවන එක, මැහුම් හෝ embroidery, අලුත් recipes හදන එක, චිත්‍ර ඇඳීම, සංගීතය, photography, walking, swimming, dancing, yoga හෝ අලුත් භාෂාවක් ඉගෙනගැනීම වගේ දේවල් try කරන්න පුළුවන්.
හොඳට දන්න දෙයක් තවත් කෙනෙකුට උගන්වන එකත් hobby එකක් වගේම meaningful activity එකක්. Cake හදන්න දන්නවා නම් තරුණ කෙනෙකුට කියලා දෙන්න. Sewing දන්නවා නම් ඒ දැනුම share කරන්න. වගාව දන්නවා නම් grandchildren එක්ක පැලයක් හදන්න.
“දැන් ඉතින් මට ඉගෙනගන්න මොනවද?” කියලා හිතන්න එපා
අලුත් දෙයක් ඉගෙනගන්න වයස් සීමාවක් නැහැ.
Smartphone එක හොඳින් භාවිතා කරන එක, online banking ගැන ඉගෙනගන්න එක, photography, cooking, language class එකක් හෝ computer basics වගේ තමන්ට වැදගත් දෙයක් ඉගෙනගන්න පුළුවන්.
එය brain එක active තියාගන්න විතරක් නෙවෙයි, “මට තවම අලුත් දෙයක් කරන්න පුළුවන්” කියන self-confidence එකත් වැඩි කරනවා.
තනිව ඉන්න එක සහ තනිකම එකම දෙයක් නෙවෙයි
සමහර කාන්තාවන් තනිව කාලය ගත කරන එක enjoy කරනවා. ඒක ප්‍රශ්නයක් නෙවෙයි. නමුත් “මට කතා කරන්න කෙනෙක් නැහැ”, “මගේ ජීවිතයට කවුරුත් නැහැ” කියලා වේදනාකාරී විදිහට දැනෙන තනිකම වෙනස්.
WHO සහ National Institute on Aging අනුව දිගුකාලීන social isolation සහ loneliness ශාරීරික හා මානසික සෞඛ්‍යයට බලපාන්න පුළුවන්. ඒ නිසා social connection එකත් health එකේ කොටසක් විදිහට සලකන්න ඕන.
හැමදාම විශාල friends group එකක් අවශ්‍ය නැහැ. විශ්වාස කරන්න පුළුවන් මිතුරියක්, සහෝදරියක්, neighbour කෙනෙක් හෝ hobby group එකක් තිබුණත් වටිනා සම්බන්ධතාවයක් වෙන්න පුළුවන්.
Partner තවමත් ඔබ එක්ක ඉන්නවා නම්
දරුවන් වෙනම ජීවිතයකට ගියාට පස්සේ couple එකකටත් relationship එක වෙනස් වගේ දැනෙන්න පුළුවන්. කලින් දෙන්නාගේ කතා බොහොමයක් දරුවන්, school, bills සහ family responsibilities ගැන වෙන්න ඇති. ඒ දේවල් අඩු වුණාම එකිනෙකා එක්ක නැවත කාලය ගත කරන විදිහ හොයාගන්න වෙනවා.
දෙන්නා එකට walk එකකට යන්න, මාසයකට වරක් වෙනත් තැනක කෑමකට යන්න, movie එකක් බලන්න, වගාවක් කරන්න හෝ පොඩි ගමනක් යන්න පුළුවන්.
හැබැයි partner ඉන්නවා කියලා හැම hobby එකම දෙන්නා එකටම කරන්න ඕන නැහැ. කාන්තාවකට තමන්ගේ friends, interests සහ private time එකත් තිබීම healthy.
Partner නැත්නම් ජීවිතය නවතින්නේ නැහැ
Partner කෙනෙක් අහිමිවීම, divorce එකක් හෝ දිගු කාලයකින් singleව ජීවත් වීම කෙනෙකුට ගැඹුරු වෙනසක්. විශේෂයෙන් partner කෙනෙක් මියගියා නම් “ඉක්මනින් move on වෙන්න” කියලා තමන්ව force කරන්න අවශ්‍ය නැහැ. Grief එකට තමන්ගේම වේගයක් තියෙනවා.
ඒත් partner කෙනෙක් නැති වීමෙන් ජීවිතයේ සතුට, friendship, travel, hobbies හෝ අලුත් experiences නැති වෙන්න ඕන නැහැ.
තනිව tea එකක් බොන එකත් සතුටක් වෙන්න පුළුවන්. මිතුරියක් එක්ක ගමනක් යන එකත් පුළුවන්. Group එකකට join වෙන එකත් පුළුවන්. අලුත් දෙයක් ඉගෙනගන්න එකත් පුළුවන්.
තමන්ගේ ජීවිතය meaningful කරන්න අනිවාර්යයෙන් romantic partner කෙනෙක්ම අවශ්‍ය නැහැ.
50 පස්සේ ඇඳුම් ගැන තියෙන වැරදි අදහසක්
“දැන් මගේ වයසට ඒ colour එක හරි නැහැ”, “jeans අඳින්න වයස වැඩියි”, “bright dress එකක් අඳින්න හොඳ නැහැ” වගේ rules ගොඩක් කාන්තාවන් තමන්ටම දාගන්නවා.
50 පස්සේ fashion එකේ වැදගත්ම දේ තමන්ට ගැළපෙන fit එක, පහසුව සහ තමන්ට ලස්සනයි කියලා දැනෙන එක.
Jeans කැමති නම් jeans අඳින්න පුළුවන්. Saree එකක් කැමති නම් modern blouse එකක් එක්ක අඳින්න පුළුවන්. Dresses, kurtas, trousers, skirts වගේ දේවල් තමන්ගේ lifestyle එකට ගැළපෙන විදිහට තෝරගන්න.
Women Over 50 Lifestyle කියන්නේ තමන්ව “වයසට ගැළපෙන” කියන කුඩා box එකකට දාගන්න එක නෙවෙයි.
Comfort එකට වැඩි අවධානයක් දෙන්න
Menopause සහ වයසත් එක්ක ශරීරයේ උෂ්ණත්වය දැනෙන ආකාරය වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. Hot flushes තියෙන කෙනෙක්ට light, breathable clothes වඩා පහසු වෙන්න පුළුවන්. NHS එකත් menopause symptoms සඳහා lightweight clothing ප්‍රයෝජනවත් වෙන්න පුළුවන් කියලා සඳහන් කරනවා.
Cotton, linen mix සහ මෘදු fabrics ශ්‍රී ලංකාවේ උණුසුම් කාලගුණයටත් පහසුයි.
Shoes තෝරනකොටත් appearance එක විතරක් නොව support සහ grip එක බලන්න. Comfortable footwear movement එක පහසු කරන අතර වැටීම් වළක්වාගැනීමටත් වැදගත්.
50 පස්සේ කෑම අඩු කරන එක නෙවෙයි, කෑම හොඳ කරන එක වැදගත්
වයසත් එක්ක බර ටිකක් වෙනස් වුණා කියලා meals skip කරන එක හොඳ solution එකක් නෙවෙයි.
මේ කාලයේ muscles සහ bones ගැන වැඩිපුර හිතන්න ඕන. ඒ නිසා බිත්තර, මාළු, පරිප්පු, මුං ඇට, කව්පි, කිරි හෝ yoghurt වගේ protein සහ calcium ලබාදෙන ආහාර දිනපතා කෑමට එකතු කරන්න.
පලා වර්ග, එළවළු, පලතුරු සහ whole grains වගේ fibre වැඩි ආහාරත් වැදගත්. Water ප්‍රමාණවත් බොන්න.
Menopause පසු අස්ථි දුර්වල වීමේ අවදානම වැඩි විය හැකි නිසා calcium තියෙන කෑම සහ strength හෝ weight-bearing activity ගැන විශේෂයෙන් අවධානය දෙන්න කියලා NHS උපදෙස් දෙනවා.
හැමදාම තේ සහ බිස්කට් වලට ජීවිතය සීමා කරන්න එපා
ගෙදර තනිව ඉන්න කාන්තාවකට “මට විතරක් කෑම හදන්නේ මොකටද?” කියලා හිතෙන්න පුළුවන්. එතකොට උදේ තේ, දවල් පොඩි දෙයක්, හවස බිස්කට් වගේ ආහාර රටාවකට යන්න ලේසියි.
තනිව කනවා කියලා තමන්ට හොඳ කෑම වේලක් හදන්න අවශ්‍ය නැහැ කියන එක හරි නැහැ.
කැකුළු බත් ටිකක්, පරිප්පු, පලා, එළවළු සහ බිත්තරයක් හෝ මාළු ටිකක් වගේ සරල meal එකක් හදාගන්න. Portion එක අඩු කරන්න පුළුවන්; nutrition එක අඩු කරන්න අවශ්‍ය නැහැ.
තමන් වෙනුවෙන් කෑම හදන එකත් self-care එකක්.
Exercise එක body shape එක ගැන විතරක් නෙවෙයි
50 පස්සේ exercise එකේ වැදගත්ම දේ weight loss එක විතරක් නෙවෙයි. Strength, balance, bone health සහ everyday independence තියාගැනීමයි.
Walking හොඳ පටන්ගැනීමක්. ඒකට simple strength exercises සහ balance activities ටිකක් එකතු කරන්න පුළුවන්. Gardening, dancing, swimming සහ yoga වගේ දේවල්ත් movement එකක්.
National Institute on Aging අනුව physical activity එක ශරීර සෞඛ්‍යයට අමතරව mood, sleep සහ emotional wellbeing එකටත් support වෙන්න පුළුවන්.
“මට exercise කරන්න කැමති නැහැ” නම් hobby එකෙන්ම movement ගන්න
හැමෝම gym යන්න කැමති නැහැ. ඒකට ප්‍රශ්නයක් නැහැ.
Garden එකේ පැයක් වැඩ කරන එක, music එකක් දාලා dance කරන එක, මිතුරියක් එක්ක walk එකක් යන එක හෝ grandchildren එක්ක සෙල්ලම් කරන එකත් movement.
තමන් enjoy කරන activity එකක් තෝරගත්තම ඒක දිගටම කරන chance එක වැඩියි.
දරුවන් තමන්ගේ ජීවිතය ගත කරන්න ඉඩ දෙන්න
දරුවන් වෙනම ගියාම ඔවුන්ව miss කරන එක සාමාන්‍යයි. Call කරන්න, visit කරන්න සහ relationship එක තියාගන්න.
හැබැයි තමන්ගේ සතුට සම්පූර්ණයෙන් දරුවන්ගේ calls, visits සහ attention මත තියාගත්තොත් දෙපාර්ශවයටම pressure එකක් වෙන්න පුළුවන්.
දරුවන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතය තියෙන්න ඉඩ දෙන අතර අම්මාටත් තමන්ගේ routine, friends, interests සහ goals තිබීම healthy relationship එකකට උදව් කරනවා.
“මාව බලන්න එන්නේ නැහැ” කියන දුකෙන් ජීවිතය පුරවනවාට වඩා “ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතය තියෙනවා, මටත් මගේ ජීවිතය තියෙනවා” කියන balance එක හදාගන්න.
Friends නැතිවෙලා නම් අලුත් connections හදන්න පුළුවන්
වයසත් එක්ක school friends, work friends හෝ neighbours එක්ක සම්බන්ධතා අඩු වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා අලුත් friendship එකක් හදන්න “දැන් වයස වැඩියි” කියලා හිතන්න එපා.
Walking group එකක්, exercise class එකක්, book group එකක්, cooking class එකක්, gardening group එකක් හෝ community activity එකක් හරහා අලුත් මිනිසුන් හමුවෙන්න පුළුවන්.
Volunteering එකත් හොඳ option එකක්. තමන් දන්න දෙයක් තවත් කෙනෙකුට උගන්වන්න, community වැඩකට උදව් කරන්න හෝ අවශ්‍ය කෙනෙකුට කාලය දෙන්න පුළුවන්. Meaningful activities සහ social connection healthy ageing සඳහා වැදගත් බව NIA සඳහන් කරනවා.
Hobby එකත් තවත් වගකීමක් කරගන්න එපා
“දැන් මට hobby එකක් තියෙන්න ඕන” කියලා pressure එකක් හදාගන්නත් අවශ්‍ය නැහැ.
Painting පටන්ගත්තා කියලා artist කෙනෙක් වෙන්න ඕන නැහැ. Gardening කළා කියලා garden එක perfect වෙන්න ඕන නැහැ. Walking කළා කියලා හැමදාම kilometre ගණන් කරන්න ඕන නැහැ.
Hobby එකේ අරමුණ achievement එකකට වඩා සතුට, curiosity සහ තමන් වෙනුවෙන් කාලයක් ලබාගැනීම වෙන්න පුළුවන්.
තමන් වෙනුවෙන් මුදල් ටිකක් වෙන් කරගන්න
50 පස්සේ financial wellbeing එකත් mental peace එකට වැදගත්.
හැකි නම් තමන්ගේ දිනපතා අවශ්‍යතා, health expenses සහ පුංචි සතුටක් සඳහා තමන්ට access තියෙන මුදල් ප්‍රමාණයක් තියාගන්න. හැම දෙයක්ම දරුවන් මත depend කරන්න වෙන තත්ත්වයට පත් නොවී financial planning එකක් කරගන්න එක හොඳයි.
Hobby එකක් business එකක් කරන්න ඕන කියලා pressure එකක් නැහැ. Sewing, baking හෝ gardening කරන්න කැමති නම් සතුට සඳහා කරන්නත් පුළුවන්. ආදායමක් හදන්න කැමති නම් පසුව ඒ ගැන හිතන්න පුළුවන්.
Health check-ups පස්සට දාන්න එපා
“දැන් වයස නිසා මේ pain එක සාමාන්‍යයි” කියලා හැම symptom එකක්ම ignore කරන්න එපා.
Blood pressure, blood sugar, cholesterol, bone health, eyesight, dental health සහ වෛද්‍යවරයා නිර්දේශ කරන cancer screening වැනි දේ ගැන අවධානය දෙන්න.
Menopause symptoms දවසේ ජීවිතයට ගොඩක් බලපානවා නම් “ඉවසගෙන ඉන්න ඕන” කියලා හිතන්නත් අවශ්‍ය නැහැ. වෛද්‍යවරයෙක් එක්ක available treatments ගැන කතා කරන්න පුළුවන්.
දිගටම දුකින් නම් ඒක “වයස” කියලා ignore කරන්න එපා
Partner අහිමිවීම, දරුවන් වෙනම යාම, retirement හෝ health changes නිසා දුකක් ඇතිවීම සාමාන්‍ය ජීවිත අත්දැකීමක්.
හැබැයි සති ගණනක් දිගටම කිසිම දෙයක සතුටක් නැතිවීම, නින්ද හෝ කෑම ගොඩක් වෙනස් වීම, හැමෝගෙන්ම ඈත් වීම, දැඩි hopelessness එකක් දැනීම වගේ ලක්ෂණ තියෙනවා නම් “50 පස්සේ ඔහොම තමයි” කියලා ignore කරන්න එපා.
Mental health professional කෙනෙක් හෝ doctor කෙනෙක් සමඟ කතා කිරීම වැදගත්.
50 පස්සේ ජීවිතයට අලුත් Routine එකක් දෙන්න
උදේ නැගිටලා ගෙදර වැඩ කරලා TV එක ඉදිරිපිට දවස ගෙවෙන routine එකකට පුරුදු වෙන්න ලේසියි. ඒ නිසා දවසට තමන් බලාපොරොත්තු වෙන දෙයක් තියෙන්න හදාගන්න.
සමහර දවසක walk එකක් වෙන්න පුළුවන්. තවත් දවසක gardening. සතියකට වරක් මිතුරියක් හමුවීම. අලුත් recipe එකක් හදන එක. පොතක් කියවන එක. Online class එකක්. Grandchildren එක්ක video call එකක්.
Routine එකේ health, social connection සහ තමන්ගේම සතුට කියන තුනටම පොඩි ඉඩක් තිබුණොත් දවස meaningful වෙන්න පුළුවන්.
50 පස්සේ ජීවිතයේ ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය “මම තවම තරුණ වගේ පේනවද?” නෙවෙයි
Ageing එක hide කරන්න දවස පුරා උත්සාහ කරනවාට වඩා ශරීරය හොඳින් තියාගන්න, තමන්ට කැමති ඇඳුම් අඳින්න, හොඳ ආහාර කන්න, මිනිසුන් එක්ක සම්බන්ධ වෙන්න සහ තමන් කැමති දෙයක් කරන්න පුළුවන් ජීවිතයක් හදාගන්න එක වඩා වැදගත්.
Women Over 50 Lifestyle කියන්නේ වයසට එරෙහිව සටන් කරන එකක් නෙවෙයි. ජීවිතයේ අලුත් අවධියට ගැළපෙන විදිහට තමන්ව care කරන එකයි.
දරුවන් වෙනම ගියාට පස්සේ ඔබේ කාර්යය අවසන් වෙලා නැහැ. Partner ඔබ ළඟ හිටියත් නැතත් ඔබේ ජීවිතයට තවමත් අලුත් friendships, hobbies, learning, travel, movement, laughter සහ purpose එකතු කරන්න පුළුවන්.
50 පස්සේ ජීවිතය හිස් තැනක් වෙන්න ඕන නැහැ. සමහරවිට වසර ගණනකට පස්සේ තමන් වෙනුවෙන් කාලයක් හදාගන්න පළමු අවස්ථාව ඒක වෙන්නත් පුළුවන්.
කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍යය, විලාසිතා, සබඳතා සහ දිනපතා ජීවිතය ගැන තවත් සරල සහ ප්‍රයෝජනවත් ලිපි සඳහා Liya.lk වෙත පිවිසෙන්න.
