කාන්තා හෝර්මෝන (Hormones) : ඔබේ සෞඛ්යය සහ මානසික සුවතාවය තීරණය කරන අදෘශ්යමාන බලවේග
කාන්තාවකගේ ජීවිතය යනු මලක් පිපී සුවඳ විහිදුවන්නාක් වැනි සුන්දර මෙන්ම සංකීර්ණ ගමනකි. මෙම ගමනේදී ඇයගේ ශාරීරික වර්ධනය, මාසික ඔසප් චක්රය, මාතෘත්වය සහ මනෝභාවයන් පාලනය කරන ප්රධාන සාධකය වන්නේ හෝර්මෝනයි. බොහෝ දෙනෙක් හෝර්මෝන ගැන කතා කරන්නේ “හෝර්මෝන අසමතුලිතතාවයක්” ඇති වූ විට පමණි. නමුත් නිරෝගී ජීවිතයකට හෝර්මෝන ක්රියාකාරිත්වය නිවැරදිව තේරුම් ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
මොනවාද මේ හෝර්මෝන?
සරලව පවසනවා නම්, හෝර්මෝන (Hormones) යනු අපේ සිරුරේ ක්රියාකාරිත්වය පාලනය කරන “රසායනික පණිවිඩකරුවන්” ය. රුධිරය හරහා සිරුර පුරා ගමන් කරන මේවා මගින් වර්ධනය, පරිවෘත්තිය (Metabolism) සහ ප්රජනන පද්ධතියේ ක්රියාකාරිත්වය මෙහෙයවනු ලබයි. මේ හෝර්මෝන එකිනෙකට සම්බන්ධව, ඉතා සියුම් සමතුලිතතාවයකින් ක්රියා කරයි.
ප්රධාන කාන්තා හෝර්මෝන (Hormones) වර්ග
කාන්තාවකගේ සිරුරේ හෝර්මෝන වර්ග රාශියක් තිබුණද, ඇයගේ ස්ත්රී ලක්ෂණ සහ ප්රජනන සෞඛ්යය තීරණය කරන ප්රධාන හෝර්මෝන කිහිපයක් විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
ඊස්ට්රජන් (Estrogen)
මෙය කාන්තාවකගේ “ප්රධාන හෝර්මෝනය” ලෙස හැඳින්විය හැකිය. වැඩිවිය පැමිණීමේදී පියයුරු වර්ධනය වීම, උකුල පළල් වීම සහ කිහිලි හා ලිංගික ප්රදේශවල රෝම වර්ධනය වීම පාලනය කරන්නේ ඊස්ට්රජන් මගිනි. එයට අමතරව අස්ථි ශක්තිමත් තබා ගැනීම සහ හදවතේ සෞඛ්යය රැක ගැනීමටද මෙම හෝර්මෝනය ඉතා වැදගත් වේ.
ප්රොජෙස්ටරෝන් (Progesterone)
ප්රධාන වශයෙන්ම ගර්භණීභාවය සඳහා වැදගත් වන මෙම හෝර්මෝනය, මාසික ඔසප් චක්රය නියාමනය කිරීමට සහ දරුවෙකු පිළිසිඳ ගැනීමට ගර්භාෂය සූදානම් කිරීමට උපකාරී වේ. එසේම, ගර්භණී සමයේදී ගර්භාෂයේ ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරභාවය පවත්වා ගැනීමටද මෙය අත්යවශ්ය වේ.
ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් (Testosterone)
බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් යනු පිරිමි හෝර්මෝනයක් පමණක් බවයි. නමුත් කාන්තාවකගේ සිරුරේ ද කුඩා ප්රමාණයකින් මෙය නිපදවේ. ලිංගික ආශාව (Libido), අස්ථි සහ මාංශ පේශිවල ශක්තිය පවත්වා ගැනීමට මෙම හෝර්මෝනය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
හෝර්මෝන නිසා සිදුවන ජීවිතීය වෙනස්කම්
කාන්තාවකගේ ජීවිත කාලය තුළ හෝර්මෝන විශාල වශයෙන් වෙනස් වන ප්රධාන අවස්ථා තුනක් තිබේ.
වැඩිවිය පැමිණීමේදී හෝර්මෝන නිෂ්පාදනය ආරම්භ වීම නිසා ශරීරය ළමා වියේ සිට තරුණ වියට පත්වේ.
ගර්භණී සමයේදී දරුවාගේ වර්ධනය සඳහා හෝර්මෝන මට්ටම් ඉතා ඉහළ අගයක් ගනී.
ආර්තවහරණය (Menopause) සමයේදී, සාමාන්යයෙන් වයස අවුරුදු 45–55 අතර, හෝර්මෝන නිෂ්පාදනය ක්රමයෙන් අඩුවීම නිසා ඔසප් වීම නතර වේ.
හෝර්මෝන අසමතුලිතතාවය යනු කුමක්ද?
අපේ සිරුරේ හෝර්මෝන මට්ටම් ඉතා සියුම්ව පවත්වා ගත යුතුය. යම් හේතුවකින් හෝර්මෝන වැඩි වීමක් හෝ අඩු වීමක් සිදු වුවහොත් එය “හෝර්මෝන අසමතුලිතතාවය” ලෙස හැඳින්වේ. මෙවැනි තත්වයකදී අක්රමවත් ඔසප් චක්රය, අධික බර වැඩිවීම, මුහුණේ කුරුලෑ, අනවශ්ය රෝම වර්ධනය, නින්ද නොයාම, හේතුවක් නොමැති මහන්සිය සහ මානසික ආතතිය වැනි රෝග ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ. වර්තමානයේ තරුණියන් අතර බහුලව දක්නට ලැබෙන PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) තත්ත්වයද මෙවැනි හෝර්මෝන අසමතුලිතතාවයක ප්රතිඵලයකි.
හෝර්මෝන සමතුලිතව තබා ගන්නේ කෙසේද?
හෝර්මෝන සෞඛ්යය රැක ගැනීමට විශාල දේවල් කිරීමට අවශ්ය නොවෙයි. එදිනෙදා ජීවන රටාවේ කරන කුඩා, නිරන්තර වෙනස්කම් මගින් හෝර්මෝන ක්රියාකාරිත්වය යහපත් මට්ටමක පවත්වා ගත හැකිය.
පෝෂ්යදායී ආහාර වේලක්
සීනි සහ අධික ලෙස සැකසූ ආහාර හෝර්මෝන අසමතුලිතතාවයට ප්රධාන හේතුවකි. ඒ වෙනුවට නැවුම් එළවළු, පලතුරු, පලා වර්ග සහ ප්රෝටීන් සහිත ආහාර දෛනික ආහාර වේලට එක් කර ගැනීම වැදගත්ය.
ප්රමාණවත් නින්ද
හෝර්මෝන නිපදවීමට සහ ඒවා නිසි ලෙස පාලනය කිරීමට ශරීරයට විවේකය අවශ්ය වේ. දිනකට පැය 7–8 ක සුව නින්දක් නොමැති නම් හෝර්මෝන අසමතුලිතතාවයන් පහසුවෙන් ඇති විය හැක.
ව්යායාම කිරීම
දිනපතා විනාඩි 20–30 ක් ඇවිදීම හෝ සරල ව්යායාමයක නිරත වීම මගින් ඉන්සියුලින් වැනි හෝර්මෝන පාලනය කර බර පාලනයට සහ මානසික සුවතාවයටද උපකාරී වේ.
මානසික ආතතිය පාලනය
අධික ආතතිය නිසා ‘කෝටිසෝල්’ (Cortisol) හෝර්මෝනය වැඩි වේ. මෙය කාන්තා හෝර්මෝනවල සාමාන්ය ක්රියාකාරිත්වයට බාධා කරයි. යෝග ව්යායාම, භාවනා කිරීම හෝ තමන් කැමති විනෝදාංශයක නිරත වීම මගින් මනස සන්සුන්ව තබා ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
කාන්තාවක් ලෙස ඔබේ සිරුරේ සිදුවන වෙනස්කම් පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටීම ඉතා වැදගත් වේ. හෝර්මෝන අසමතුලිතතාවය යනු බිය විය යුතු දෙයක් නොව, නිවැරදි ආහාර රටාව, සෞඛ්යමය ජීවන රටාව සහ වෛද්ය උපදෙස් මගින් පාලනය කළ හැකි තත්වයකි. ඔබට මෙහි සඳහන් රෝග ලක්ෂණ දිගින් දිගටම පවතින්නේ නම්, සුදුසුකම් ලත් වෛද්යවරයෙකු හමුවී උපදෙස් ලබාගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
ඊට අමතරව, හෝර්මෝන සෞඛ්යය පිළිබඳ දැනුවත් වීම කාන්තාවකගේ දිගුකාලීන ජීවන ගුණාත්මකභාවයට විශාල ලෙස බලපායි. තම ශරීරය දෙන සුළු සංඥා අවධානයෙන් නිරීක්ෂණය කිරීම, අක්රමවත් වෙනස්කම් නොසලකා නොහැරීම සහ ස්වයං-ආරක්ෂාවට ප්මුඛත්වය දීම මගින් ශාරීරික සෞඛ්යය පමණක් නොව, ආත්ම විශ්වාසය, මානසික ස්ථාවරභාවය සහ දෛනික ජීවිතයේ සාර්ථකත්වය ද ගොඩනඟා ගත හැක.
නිරෝගී හෝර්මෝන පද්ධතියක් යනු නිරෝගී සහ සතුටුදායක ජීවිතයක රහසයි.
