ශ්රී ලංකාවේ මාතෘ හා ළමා සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය මේ වන විට අතිශය තීරණාත්මක මෙන්ම සංකීර්ණ අභියෝග රැසකට මුහුණ දෙමින් සිටිනවා. දිනෙන් දින පහළ යන දරු උපත් අනුපාතයත්, අනෙක් පසින් සීඝ්රයෙන් ඉහළ යන ගර්භණී සමයේ සෞඛ්ය සංකූලතාවන් සහ සිසේරියන් (C-section) සැත්කම් ප්රමාණයත් වෛද්ය විශේෂඥයින්ගේ වගේම පවුල් සෞඛ්ය කාර්යාංශයේ (FHB) බලධාරීන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබෙනවා.
ලංකාවේ අනාගත පරම්පරාවේ සෞඛ්යයට සහ ජනගහන ව්යුහයට සෘජුවම බලපාන මෙම Pregnancy අභියෝග පිළිබඳව වෛද්යවරුන් පෙන්වා දෙන බරපතල තත්ත්වය සහ මව්වරුන් ලෙස අපි මේ ගැන දැනුවත් විය යුතු වැදගත් කරුණු පිළිබඳව අද Liya.lk තුළින් විමසා බලමු.
දරු උපත් අනුපාතයේ කැපී පෙනෙන පහළ යාම
මීට වසර කිහිපයකට පෙර මෙරට කාන්තාවකගේ සාමාන්ය දරු උපත් අනුපාතය (Total Fertility Rate) 2.3කට එහා අගයක පැවතුණත්, වර්තමානය වන විට එම අගය 1.3 දක්වා කැපී පෙනෙන ලෙස පහත වැටී තිබෙනවා. මෙය රටක ජනගහනය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමට අවශ්ය ප්රතිස්ථාපන මට්ටමට වඩා ඉතා පහළ අගයක්.
සංඛ්යාත්මක දත්ත දෙස බැලීමේදී, මීට වසර පහකට පෙර වසරකට සිදුවූ දරු උපත් සංඛ්යාව 300,000කට ආසන්න අගයක් ගත්තද, 2025 වන විට එය 200,000 දක්වා සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවී තිබෙනවා. ආර්ථික පරිසරය, කාන්තාවන්ගේ අධ්යාපනික හා වෘත්තීය ප්රමුඛතාවන් වෙනස් වීම මෙන්ම විවාහ වන වයස ප්රමාද වීම වැනි කරුණු රැසක් මෙම Pregnancy ප්රමාණය පහළ යාමට මූලික වශයෙන් බලපා ඇති බවයි පෙනී යන්නේ.
ගර්භණී සමයේ පවතින සංකීර්ණ සෞඛ්ය ගැටලු
දරු උපත් සංඛ්යාව සංඛ්යාත්මකව අඩු වුවද, ගර්භණී මව්වරුන් මුහුණ දෙන සෞඛ්ය සංකූලතාවල පැහැදිලි වැඩිවීමක් වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙනවා. මෙය වෛද්යවරුන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති ප්රධාන කරුණක්:
- රක්තහීනතාවය (Anemia): වර්තමානයේ ගර්භණී මව්වරුන් 55,000ක් පමණ රක්තහීනතාවයෙන් පෙළෙන බව දත්ත පෙන්වා දෙනවා. පෝෂ්යදායී ආහාර වේලක ඇති අඩුපාඩු සහ යකඩ බහුල ආහාර නොගැනීම මෙයට ප්රධාන හේතුවයි.
- දියවැඩියාව සහ අධිරුධිර පීඩනය: ගර්භණී මව්වරුන් 2,000කට අධික සංඛ්යාවකට දියවැඩියාවද, 100,000කට ආසන්න ප්රමාණයකට අධිරුධිර පීඩනයද (Hypertension) පවතින බව හඳුනාගෙන තිබෙනවා.
- සැලසුම් නොකළ ගර්භණීභාවයන්: මෙරට සිදුවන Pregnancy අතුරින් තුනෙන් එකක් (1/3) පූර්ව සූදානමකින් තොරව සිදුවන ඒවා බව හෙළිවී තිබීම කනගාටුදායක තත්ත්වයකි.
පූර්ව සූදානමකින් තොරව සිදුවන ඕනෑම Pregnancy එකකදී මවගේ සෞඛ්ය මට්ටම පූර්ව පරීක්ෂාවකට ලක් නොවන නිසා, මෙවැනි සංකූලතා ඇතිවීමේ අවදානම බෙහෙවින් ඉහළ යනවා.
සිසේරියන් සැත්කම් ප්රමාණය දරාගත නොහැකි මට්ටමකට
සාමාන්යයෙන් ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ සහ වෛද්ය විද්යාත්මක නිර්දේශයන්ට අනුව, සිසේරියන් සැත්කම් (C-section) අනුපාතය 20% – 30% අතර මට්ටමක පවත්වා ගත යුතු වුවත්, මේ වන විට ශ්රී ලංකාවේ එය 50%කට ආසන්න මට්ටමකට ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. එනම් උපදින දරුවන් දෙදෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකුම සිසේරියන් සැත්කමක් හරහා බිහිවන තත්ත්වයක් උදාවී ඇත.
ගර්භණී සමයේ පවතින අධිරුධිර පීඩනය, දියවැඩියාව සහ මවගේ වයස වැනි විවිධ සංකූලතා හේතුවෙන් ස්වාභාවික දරු උපතක් (Normal delivery) සිදුකිරීම අවදානම් වන බැවින් සිසේරියන් සැත්කම් සඳහා යොමුවීමට සිදුවීම මීට ප්රධාන හේතුවයි. නිසි සැලසුමකින් තොර Pregnancy තත්ත්වයන් නිසා අවසානයේ සැත්කම් සඳහා යොමුවීමට සිදුවීම මවගේ මෙන්ම දරුවාගේද දීර්ඝකාලීන සෞඛ්යයට අහිතකර ලෙස බලපෑ හැකියි.
වෛද්යවරුන් පෙන්වා දෙන විසඳුම් සහ පූර්ව සැලසුම්කරණය
මෙම බරපතල තත්ත්වයෙන් මව්වරුන් සහ අලුත උපදින දරුවන් බේරාගැනීම සඳහා වෛද්ය විශේෂඥයින් සහ සෞඛ්ය බලධාරීන් ප්රධාන විසඳුම් කිහිපයක් ඉදිරිපත් කර සිටිනවා:
- බහුවිධ ප්රතිකාර ක්රමවේදයක් (Multidisciplinary Approach): සංකීර්ණ සෞඛ්ය ගැටලු සහිත Pregnancy තත්ත්වයන් පාලනය කිරීමට ප්රසව හා නාරිවේද විශේෂඥයින්ට පමණක් තනිවම කළ නොහැක. ඒ සඳහා මනෝ වෛද්යවරුන්, පෝෂණවේදීන්, හෝමෝන පිළිබඳ විශේෂඥයින් සහ සර්වාංග රෝග විශේෂඥයින් එකමුතුව කටයුතු කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
- විශේෂිත සායන ව්යාප්ත කිරීම: දැනට කාසල් වීදිය සහ සොයිසා කාන්තා රෝහල්වල සාර්ථකව ක්රියාත්මක වන මෙවැනි බහුවිධ සායන පද්ධති දිවයින පුරා පිහිටි අනෙකුත් ප්රධාන රෝහල් වෙතද වහාම ව්යාප්ත කළ යුතු බව වෛද්යවරුන් පෙන්වා දෙයි.
- Pre-pregnancy Counseling සහ සැලසුම්කරණය: දරුවෙකු ලබාගැනීමට පෙර මව සහ පියා සෞඛ්යමය වශයෙන් සුදානම් වීම අත්යවශ්යයි. Pregnancy එකකට පෙර ශරීරයේ බර, ලේ වල සීනි මට්ටම, රුධිර පීඩනය සහ ෆෝලික් ඇසිඩ් (Folic acid) මට්ටම් නිසි ලෙස පවත්වා ගැනීම මඟින් සංකූලතා රැසක් වළක්වා ගත හැක.
ශ්රී ලංකාවේ දරු උපත් පහළ යාම සහ Pregnancy සංකූලතා ඉහළ යාම යනු හුදෙක් සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ ප්රශ්නයක් පමණක් නොව, මුළු මහත් සමාජයේම අවධානය යොමු විය යුතු ජාතික මට්ටමේ අභියෝගයකි. මව්වරුන්ගේ සහ උපදින දරුවන්ගේ දීර්ඝකාලීන සෞඛ්ය සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කිරීම සඳහා පූර්ව ගර්භණී සැලසුම්කරණය (Pre-conception care) සහ බහු-විෂයයික සෞඛ්ය සේවා සැපයීම වහාම ශක්තිමත් කළ යුතුව ඇත.
