සියලුම මව්වරුන්ගේ හදවත් කම්පා කළ නයෝමිගේ වියෝව: දරු ප්‍රසූතියේදී ඇතිවන අතිශය දුර්ලභ සංකූලතා සහ අවදානම් ගැබ්ගැනීම් ගැන ඔබ දැනගත යුතුම කරුණු

High Risk Pregnancy Complications: AFE සහ දරු ප්‍රසූති අවදානම් ගැන දැනගමු

High Risk Pregnancy Complications | මවක් වීම යනු ඕනෑම කාන්තාවකගේ ජීවිතයේ සුන්දරතම මෙන්ම උතුම්ම බලාපොරොත්තුවයි. නමුත්, පසුගියදා ජපානයේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකික යූටියුබ් නිර්මාණකාරිනියක වූ නයෝමි (Nayomi Chan), සිය කුළුඳුල් දරු ප්‍රසූතිය අතරතුර සිදු වූ අනපේක්ෂිත වියෝව මුළු රටම කම්පනයට පත් කළ සංවේදී පුවතක් විය. දහසකුත් බලාපොරොත්තු පොදි බැඳගෙන සිය බිළිඳා දැකගැනීමට සූදානම් වූ ඇයට ජීවිතයෙන් සමුගැනීමට සිදු වූයේ නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාවට පවා විශාල අභියෝගයක් වන අතිශය දුර්ලභ ප්‍රසව සංකූලතාවක් හේතුවෙනි.

මෙම සංවේදී සිදුවීමත් සමඟ ගැබිනි මව්වරුන්, පවුල්වල සාමාජිකයන් මෙන්ම සමස්ත සමාජය තුළම දරු ප්‍රසූතියේ සංකූලතා සහ අවදානම් ගැබ්ගැනීම් (High-Risk Pregnancies) පිළිබඳව විශාල කතාබහක් නිර්මාණය වී තිබේ. Liya.lk තුළින් අද අපි මේ පිළිබඳව නිවැරදි වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක තොරතුරු ඔබ වෙත ගෙන එන්නෙමු.


නයෝමිගේ ජීවිතය අහිමි කළ ‘Amniotic Fluid Embolism’ (AFE) යනු කුමක්ද?

නයෝමිගේ සොහොයුරිය ප්‍රකාශ කළ පරිදි සහ වෛද්‍ය වාර්තාවලට අනුව, ඇයගේ මරණයට හේතු වී ඇත්තේ ‘ඇම්නියොටික් තරල එම්බොලිස්ම්’ (Amniotic Fluid Embolism – AFE) නම් අතිශය දුර්ලභ ප්‍රසව සංකූලතාවයයි. ජාත්‍යන්තර දත්තවලට අනුව මෙය ගැබ්ගැනීම් 20,000ත් 80,000ත් අතරින් එක් අයෙකුට පමණක් ඇති විය හැකි ඉතා විරල තත්ත්වයකි.

  • මෙය සිදුවන්නේ කෙසේද?
    මවගේ කුස තුළ වැඩෙන දරුවා වටා ඇති ආරක්ෂිත තරල මල්ල (වෝටර් බෑග් එක) තුළ ඇති තරලය ‘ඇම්නියොටික් තරලය’ ලෙස හැඳින්වේ. සාමාන්‍යයෙන් දරු ප්‍රසූතියේදී මවගේ රුධිරය සහ මෙම තරලය එකිනෙක මිශ්‍ර නොවේ. නමුත් කිසියම් හේතුවක් නිසා ගර්භාෂ බිත්තියේ රුධිර වාහිනී විවෘත වීමත් සමඟ මෙම තරලය හෝ දරුවාගේ සෛල කොටස් මවගේ රුධිර සංසරණ පද්ධතියට (විශේෂයෙන් පෙනහළු ආශ්‍රිත රුධිර වාහිනීවලට) ඇතුළු වුවහොත්, මවගේ ශරීරය තුළ දරුණු අසාත්මිකතාවකට සමාන ප්‍රතික්‍රියාවක් (Anaphylactoid reaction) ඇති වේ.
  • මෙහි ඇති භයානකකම:
    මෙම තත්ත්වය කිසිදු පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමකින් තොරව අකුණක් ගසන්නාක් මෙන් ක්ෂණිකව මතු වේ. සාමාන්‍ය දරු ප්‍රසූතියකදී, සිසේරියන් සැත්කමකදී හෝ දරු ප්‍රසූතියෙන් විනාඩි කිහිපයකට පසුව වුවද මෙය ඇති විය හැකිය. මේ හේතුවෙන් පෙනහළුවලට රුධිරය ගමන් කිරීම අවහිර වීම, හුස්ම ගැනීමේ දැඩි අපහසුතා, රුධිර පීඩනය ක්ෂණිකව පහත වැටීම, සිහිසුන් වීම සහ ශරීරයේ රුධිර කැටි ගැසීමේ පද්ධතිය අඩපණ වී පාලනය කළ නොහැකි අධික රුධිර වහනයක් සිදු වේ.
  • කලින් හඳුනාගත හැකිද?
    කනගාටුදායක කරුණ නම්, මෙම තත්ත්වය කලින් පුරෝකථනය කිරීමට හෝ හඳුනා ගැනීමට නිශ්චිත පරීක්ෂණයක් මෙතෙක් සොයාගෙන නොමැති වීමයි.

අවදානම් ගැබ්ගැනීම් (High-Risk Pregnancies) ඇතිවීමට බලපාන විවිධ හේතු මොනවාද?

ගැබ්ගැනීම යනු රෝගයක් නොවූවත්, ඇතැම් මව්වරුන්ට ගර්භණී සමයේදී හෝ ප්‍රසූතියේදී සංකූලතා ඇතිවීමේ වැඩි අවදානමක් පවතී. වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව අවදානම් ගැබ්ගැනීමක් (High-Risk Pregnancy) ලෙස හඳුන්වන මෙම තත්ත්වය ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් මත ඇති විය හැකිය:

1. ගැබ්ගැනීමට පෙර සිටම මවට පවතින රෝගී තත්ත්වයන් (Pre-existing Health Conditions)

  • අධික රුධිර පීඩනය (High Blood Pressure): පාලනය නොකළ අධික රුධිර පීඩනය නිසා වැදෑමහට (Placenta) ගමන් කරන රුධිර ප්‍රමාණය අඩු වී මවට සහ දරුවාට සංකූලතා ඇති විය හැකිය.
  • දියවැඩියාව (Diabetes): ගැබ්ගැනීමට පෙර සිටම පවතින දියවැඩියාව නිසි ලෙස පාලනය නොකළහොත් දරුවාගේ වර්ධනයට සහ ප්‍රසූතියට බාධා ඇති වේ.
  • තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ගැටලු, වකුගඩු රෝග සහ හෘද රෝග: මෙවැනි දීර්ඝකාලීන රෝග ඇති මව්වරුන්ට විශේෂ වෛද්‍ය අධීක්ෂණයක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
  • අධික තරබාරුකම (Obesity): ශරීරයේ බර වැඩි වීම ගර්භණී සමයේ දියවැඩියාව සහ අධික රුධිර පීඩනය ඇතිවීමේ අවදානම ඉහළ නංවයි.

2. ගැබ්ගැනීමත් සමඟ අලුතින් මතුවන සංකූලතා (Pregnancy-Related Conditions)

  • ගර්භණී සමයේ ඇතිවන අධික රුධිර පීඩනය සහ ප්‍රී-එක්ලැම්ප්සියා (Preeclampsia): ගැබ්ගැනීමේ සති 20කට පමණ පසු ඇතිවන මෙම තත්ත්වය නිසි ලෙස පාලනය නොකළහොත් මවට වලිප්පුව (Eclampsia) වැනි ජීවිත අවදානම් තත්ත්වයන් පවා ඇති විය හැකිය.
  • ගර්භණී දියවැඩියාව (Gestational Diabetes): ගර්භණී සමයේ හෝමෝන වෙනස්කම් නිසා ඇතිවන දියවැඩියාව නිසා දරුවා අධික ලෙස විශාල වීම සහ ප්‍රසූතියේදී ගැටලු ඇති වීමට ඉඩ ඇත.
  • වැදෑමහ ආශ්‍රිත ගැටලු (Placental Complications): වැදෑමහ ගැබ්ගෙල ආවරණය වන සේ පහළින් පිහිටීම (Placenta Previa) හෝ නියමිත වේලාවට පෙර ගර්භාෂ බිත්තියෙන් ගැලවී යාම (Placental Abruption) අධික රුධිර වහනයකට හේතු විය හැකිය.
  • නිවුන් දරුවන් පිළිසිඳ ගැනීම (Multiple Gestation): කුස තුළ දරුවන් දෙදෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි ගණනක් සිටින විට නොමේරූ දරු උපත් සහ ප්‍රසව සංකූලතා ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය.
  • ඇම්නියොටික් තරලය අධික වීම හෝ අඩු වීම: ගර්භාෂය අධික ලෙස ප්‍රසාරණය වීම ප්‍රසූතියේදී සංකූලතා ඇති කරයි.

3. මවගේ වයස සහ පෙර ගැබ්ගැනීම්වල ඉතිහාසය

  • වයස අවුරුදු 35ට වැඩි වීම හෝ ඉතා අඩු වයසින් ගැබ්ගැනීම: වයස අවුරුදු 35 ඉක්මවූ මව්වරුන්ට අධික රුධිර පීඩනය, දියවැඩියාව සහ ප්‍රසූත සංකූලතා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාව සාපේක්ෂව වැඩිය.
  • පෙර සිසේරියන් සැත්කම් (Previous C-Sections) හෝ ගබ්සා වීම්: පෙර සිසේරියන් සැත්කමකට භාජනය වූ මව්වරුන්ගේ ඊළඟ ප්‍රසූතියේදී ගර්භාෂ කැළල පුපුරා යාමේ (Uterine Rupture) අවදානමක් පවතින බැවින් දැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.

4. ජීවන රටාව සහ පාරිසරික සාධක

  • දුම්පානය, මත්පැන් භාවිතය, වෛද්‍ය උපදෙස්වලින් තොරව ඖෂධ ලබා ගැනීම සහ දැඩි මානසික ආතතිය ද ගැබ්ගැනීමක් අවදානම් තත්ත්වයට පත් කිරීමට සෘජුවම බලපායි.

High Risk Pregnancy Complications | මවකගේ ජීවිතය බේරාගැනීමට ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුතු දේ

සෞඛ්‍ය බලධාරීන් සහ පවුල් සෞඛ්‍ය සේවා නිලධාරීන් අවධාරණය කරන්නේ, ගැබ්ගැනීමට පෙර සිටම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම (Pre-conception care) ඉතා වැදගත් බවයි. එමඟින් පවතින අවදානම් සාධක කලින් හඳුනාගෙන අවම කර ගත හැකිය.

පහත අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ (Warning Signs) කිසිවිටෙකත් නොසලකා හරින්න එපා:

  • දරුණු හිසරදය සහ ඇස් ඉදිරිපිට කණාමැදිරියන් පියාඹන්නාක් මෙන් පෙනීම (බොඳ වී පෙනීම)
  • හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව හෝ පපුවේ සහ උදරයේ ඉහළ කොටසේ ඇතිවන වේදනාව
  • ගර්භණී සමයේ ඕනෑම අවස්ථාවක සිදුවන රුධිර වහනයක්
  • පාදයක ඇතිවන අසාමාන්‍ය ඉදිමුම සහ රතු වීම
  • කුස තුළ දරුවාගේ චලනයන් අඩු වීම හෝ නතර වීම
  • දරු ප්‍රසූතියෙන් පසුව වුවද: පැයක් ඇතුළත සනීපාරක්ෂක තුවායකට වඩා රුධිරය පිටවීම, දැඩි උදර වේදනාව, අධික උණ සමඟ දුර්ගන්ධයෙන් යුත් ශ්‍රාවයන් පිටවීම වැනි ලක්ෂණ ඇත්නම් වහාම රෝහල්ගත විය යුතුය.

දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු පළමු පැය 24 – 48 තුළ මෙන්ම, නිවසට පැමිණි පසු ගතවන පළමු සති 6ක කාලය (පසු ප්‍රසව සමය) තුළ මවගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පිළිබඳව පවුලේ සැමගේ දැඩි අවධානය යොමු වීම මවකගේ ජීවිතය රැකගැනීමට ඇති හොඳම මඟයි.

අකාලයේ ජීවිතයෙන් සමුගත් ආදරණීය නයෝමිට නිවන් සුව ප්‍රාර්ථනා කරන අතර, ඇයගේ පවුලේ සැමටත් මේ දුක දරාගැනීමට ශක්තිය ලැබේවායි Liya.lk අපි ප්‍රාර්ථනා කරමු!


සරල ලිපි සඳහා Liya.lk වෙත පිවිසෙන්න.