අපේ රටේ බත් කියන්නේ කෑමක් විතරක් නෙවෙයි. පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ගොවිතැන, උත්සව, ගෙදර කෑම සහ අපේ ජීවන රටාව එක්ක බත් බැඳිලා තිබුණා. අද අපි දිනපතා කන සහල් වර්ග කිහිපයකට හුරු වෙලා තිබුණත්, Sri Lankan Traditional Rice කියන්නේ සුවඳැල්, කළු හීනටි, පච්චපෙරුමාල්, කුරුළුතුඩ, මඩතවාලු වගේ අපේ රටේ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට රැකගෙන ආ සහල් වර්ග විශාල කණ්ඩායමක්. මේ සහල් පරණ නිසාම වටිනා නෙවෙයි; පෝෂණ වෙනස්කම්, රස, වගා විවිධත්වය සහ අපේ ආහාර උරුමය නිසා අදත් ඒවා ගැන දැනගන්න වටිනවා.
පාරම්පරික සහල් කියන්නේ මොනවාද?
පාරම්පරික සහල් කියන්නේ අපේ ගොවීන් පරණ කාලේ ඉඳලා වගා කරමින්, බීජ ඉදිරි පරම්පරාවට තබාගෙන ආ වී වර්ග. ඒවා එකම පාටකින්, එකම රසකින් හෝ එකම හැඩයකින් තිබුණේ නැහැ. සමහර සහල් රතු පාටයි, සමහර ඒවා තද දුඹුරු පාටයි, සමහර ඒවා සුදු හෝ ලා පැහැයක් ගන්නවා. සුවඳ, පිසීමේ වෙලාව, බත් ඇටයේ ගතිය සහ වගාවට අවශ්‍ය පරිසරයත් වර්ගයෙන් වර්ගයට වෙනස් වුණා.
ශ්‍රී ලංකාවේ පාරම්පරික වී වර්ග සිය ගණනක් වාර්තා වී තිබෙනවා. සුවඳැල්, කළු හීනටි, සුදු හීනටි, මාවී, පච්චපෙරුමාල්, කුරුළුතුඩ, රත් ඇල්, මඩතවාලු, පොක්කලි වැනි නම් අදත් ඒ අතර නිතර අහන්න ලැබෙනවා. නමුත් පරණ කාලේ තිබුණු වර්ග බොහොමයක් අද සාමාන්‍ය වෙළඳපොළේ හොයාගන්න අමාරු වෙලා තියෙනවා.
අපි නිතර අහන පාරම්පරික සහල් වර්ග කිහිපයක්
පාරම්පරික සහල් හැම එකකටම එකම ගුණ තියෙනවා කියලා හිතන්න හොඳ නැහැ. ඒවායේ පෝෂණ සංයුතිය, පාට සහ පිසීමේ ගතිය වෙනස් වෙනවා. ඒ නිසා එක වර්ගයක් “හොඳම සහල්” කියලා තෝරනවාට වඩා, විවිධ වර්ග ගැන දැනගෙන අවස්ථාව අනුව කෑමට එකතු කරගන්න එක වඩා හොඳයි.
| සහල් වර්ගය | සරලව හඳුනාගන්න පුළුවන් විදිහ |
|---|---|
| සුවඳැල් | සුවඳ ඇති, පැහැයෙන් ලා පාරම්පරික සහල් වර්ගයක් |
| කළු හීනටි | තද දුඹුරු හෝ රතු පැහැයට ආසන්න සහල් වර්ගයක් |
| පච්චපෙරුමාල් | රතු පැහැති පාරම්පරික සහල් වර්ගයක් |
| කුරුළුතුඩ | රතු පැහැයට ආසන්න, පරණ කාලයේ සිට භාවිත වූ වර්ගයක් |
| මඩතවාලු | රතු-දුඹුරු පැහැයට ආසන්න සහල් වර්ගයක් |
| සුදු හීනටි | හීනටි වර්ග අතර පැහැයෙන් වෙනස් වර්ගයක් |
| පොක්කලි | විශේෂ පරිසර තත්ත්වවලට ගැළපීම සඳහාත් හඳුනාගෙන ඇති වර්ගයක් |
මේ සහල්වල ඇත්තටම පෝෂණ වටිනාකම වැඩිද?
පාරම්පරික සහල් ගැන කතා කරනකොට “මේක ඖෂධයක්”, “මේක කෑවම රෝග නැහැ” වගේ දේ කියන එක නිවැරදි නැහැ. හැබැයි පර්යේෂණවලින් පෙන්වන්නේ සමහර පාරම්පරික සහල් වර්ගවල තන්තු, ඛනිජ සහ ශාකයේ ස්වභාවික සංයෝග වෙනස් ප්‍රමාණවලින් තියෙන බවයි. විශේෂයෙන් රතු සහ තද පැහැති සහල්වල පිටත තට්ටුවේ ශරීරයට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි ස්වභාවික සංයෝග වැඩි ප්‍රමාණයකින් තිබෙන බව අධ්‍යයනවලින් පෙන්වා දී තිබෙනවා.
තවත් පර්යේෂණවලින් සින්ක්, මැංගනීස්, තඹ සහ වෙනත් ඛනිජ වර්ග සහල් වර්ග අනුව වෙනස් වෙන බවත් පෙන්වා තිබෙනවා. සහල් කොච්චර පොලිෂ් කරනවාද, කොහොමද උයන්නේ, කොහෙද වගා කරන්නේ කියන දේවල් අනුවත් පෝෂණ ගුණ වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා “පාරම්පරික කියන්නේ හැම විටම වැඩි පෝෂණය” කියන සරල අදහසට වඩා, ඒවායේ විවිධත්වය තමයි වැදගත්.
රතු සහල්වල පිටත තට්ටුව වැදගත් ඇයි?
රතු හෝ තද පැහැති සහල්වල තියෙන පිටත තට්ටුව සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් නොකර කනකොට එහි තිබෙන තන්තු සහ ශාක සංයෝග වැඩි ප්‍රමාණයක් ඉතිරි වෙන්න පුළුවන්. සහල් වැඩිපුර පොලිෂ් කරනකොට මේ පිටත තට්ටුවේ කොටසක් ඉවත් වෙනවා. ඒ නිසා අඩුවෙන් පොලිෂ් කළ සහල් හෝ සම්පූර්ණ ඇටයට ආසන්න සහල් කෑමට තෝරාගැනීමෙන් ආහාරයේ විවිධත්වය වැඩි කරගන්න පුළුවන්.
Sri Lankan Traditional Rice ගැන කරන අලුත් පර්යේෂණවලත් රතු සහ තද පැහැති වර්ගවල ශාකයේ ස්වභාවික ආරක්ෂක සංයෝග වැඩි වීම ගැන විශේෂ අවධානයක් තියෙනවා. හැබැයි ඒ සංයෝග පරීක්ෂණාගාරයේ හොඳ ප්‍රතිඵල පෙන්වනවා කියලා ඒ සහල් කෑවම රෝගයක් සුව වෙනවා කියලා කියන්න බැහැ. මිනිසුන්ට දිගුකාලීනව ලැබෙන සෞඛ්‍ය ප්‍රයෝජන ගැන තවත් පර්යේෂණ අවශ්‍ය බවත් නවතම සමාලෝචනවල පැහැදිලිව කියනවා.
දියවැඩියාව තියෙන අයට පාරම්පරික සහල් අසීමිතව කන්න පුළුවන්ද?
නැහැ. රතු සහල් හෝ පාරම්පරික සහල් කියලා බත් පිඟානක් පුරවලා කන්න පුළුවන් කියන එක වැරදි අදහසක්. සහල් තවමත් කාබෝහයිඩ්‍රේට් වැඩි ආහාරයක් නිසා බත් ප්‍රමාණය, උයන විදිහ සහ ඒ එක්ක කන අනෙක් ආහාරත් රුධිරයේ සීනි මට්ටමට බලපාන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා දියවැඩියාව තියෙන කෙනෙක් පාරම්පරික සහල් කනවා නම් එළවළු, පලා, පරිප්පු, මාළු හෝ බිත්තර වගේ දේවල් එක්ක සමබර පිඟානක් හදාගන්න එක වඩා වැදගත්. වෛද්‍යවරයා හෝ පෝෂණවේදියෙකු දීලා තියෙන බත් ප්‍රමාණයක් තියෙනවා නම් “මේක පරණ සහල්” කියලා ඒ ප්‍රමාණය වැඩි කරන්නත් හොඳ නැහැ. සහල් වර්ගය එක කොටසක් විතරයි; මුළු ආහාර රටාවම බලන්න ඕන.
අපේ පරණ ජීවිතයට මේ සහල් වැදගත් වුණේ ඇයි?
පරණ ගම්වල සහල් කියන්නේ බඩ පුරවන ආහාරයක් විතරක් නෙවෙයි. ගොවිතැන, අස්වැන්න, උත්සව, දාන, විශේෂ අවස්ථා සහ පවුලේ ආහාර රටාව එක්ක සහල් බැඳිලා තිබුණා. ප්‍රදේශය, වැසි, පස සහ වගා කාලය අනුව ගොවීන් වෙන වෙන වී වර්ග තෝරාගත්තා.
එයින් අපිට අද තේරෙන වැදගත්ම දෙයක් තමයි පරණ ගොවීන් එකම බීජ වර්ගයකට සම්පූර්ණයෙන්ම බලාගෙන හිටියේ නැති බව. විවිධ බීජ වර්ග තිබීම නිසා දේශගුණය හෝ පරිසරය වෙනස් වුණත් ගැළපෙන වර්ග තෝරාගන්න හැකියාව තිබුණා. මේ විවිධත්වය අනාගත ගොවිතැනටත් වටිනා දෙයක්.
අද මේ වර්ග ගොඩක් අමතක වෙලා ගියේ ඇයි?
අලුත් වී වර්ග බොහොමයක් අඩු කාලයකින් වැඩි අස්වැන්නක් ලබාදෙන්න හදලා තිබෙනවා. වෙළඳපොළට සහ විශාල වගාවට ඒවා පහසු නිසා ගොවීන්ටත් ඒ පැත්තට යන්න හේතු තිබුණා. ඒ අතරේ දිගු කාලයක් ගන්න, අස්වැන්න අඩු හෝ විශේෂ වගා තත්ත්ව ඕන පරණ වී වර්ග අඩුවෙන් වගා වෙන්න පටන් ගත්තා.
පාරිභෝගිකයන්ගේ පුරුදුත් වෙනස් වුණා. ඉක්මනින් උයන්න පුළුවන්, මෘදු බත්, සුදු පාට සහ හුරු රස තියෙන සහල් සඳහා ඉල්ලුම වැඩි වුණා. එහෙම වෙද්දී පරණ සහල්වල රස, පිසීමේ ක්‍රම සහ ඒවායේ නම් පවා නව පරපුරෙන් ඈත් වෙන්න පටන් ගත්තා.
ඒත් අද අපිට ඒවා නැවත වැදගත් වෙන්නේ ඇයි?
අද අපි බොහෝවිට එකම වර්ගයේ සහල්, පාන් සහ වෙනත් සකස් කළ ආහාර කිහිපයක් වටා ආහාර රටාව හදාගෙන තියෙනවා. පරණ සහල් කිහිපයක් නැවත ආහාරයට එකතු කරගන්න එකෙන් අලුත් රස, වෙනස් පැහැ, වෙනස් ගතිය සහ විවිධ පෝෂණ කොටස් අපේ පිඟානට එකතු වෙනවා. ඒක “පරණ දේවල්ම කන්න” කියන අදහසක් නෙවෙයි; අපේ ආහාර විවිධත්වය වැඩි කරගන්න ක්‍රමයක්.
ඒ වගේම Sri Lankan Traditional Rice මිලදී ගන්න පිරිසක් ඉන්නවා නම් ඒවා වගා කරන ගොවීන්ටත් වෙළඳපොළක් පවතිනවා. බීජයක් වගා නොකර පරම්පරා කිහිපයක් ගියොත් ඒ වර්ගය නැති වෙන්න ඉඩ තියෙනවා. ඒ නිසා මේ සහල් කෑමට ගැනීම පෝෂණය ගැන විතරක් නෙවෙයි; අපේ දේශීය බීජ උරුමය රැකගැනීම ගැනත් කතා කරන දෙයක්.
ඕලු සහල්ත් මේ සහල් වර්ගවලින් එකක්ද?
මෙතැන පොඩි වෙනසක් දැනගන්න එක වැදගත්. අපි ඕලු සහල් කියලා කතා කළත් ඒවා සාමාන්‍ය වී ගසෙන් ලැබෙන පාරම්පරික වී වර්ගයක් නෙවෙයි. ඒවා ඕලු ශාකයේ ප成熟 වූ ගෙඩිවල ඇති බීජ ආහාරයට සකස් කරගත් වෙනත් දේශීය ආහාරයක්. ඕලු සහල් ගැන පරණ භාවිතය සහ තොරතුරු මෙම ඕලු සහල් විස්තරයෙන් තවත් කියවන්න පුළුවන්.
මේ වෙනසම අපේ දේශීය ආහාර සංස්කෘතිය කොච්චර පුළුල්ද කියලා පෙන්වනවා. අපේ පරණ ආහාරය වී වලට විතරක් සීමා වෙලා තිබුණේ නැහැ. අල, ධාන්‍ය, පලා, වනයෙන් ලැබුණු ආහාර සහ ජලජ ශාකවල බීජ පවා මිනිස්සු ආහාරයට ගත්තා.
නව පරපුරට පාරම්පරික සහල් හුරු කරන්නේ කොහොමද?
ගෙදර හැමදාම කන සහල් එකවර වෙනස් කරන්න අවශ්‍ය නැහැ. සතියකට දවසක් සුවඳැල්, කළු හීනටි, කුරුළුතුඩ හෝ පච්චපෙරුමාල් වගේ වර්ගයක් උයලා බලන්න පුළුවන්. පළමු වතාවට අමුතු රසක් හෝ තද ගතියක් දැනුණොත් ඒක සාමාන්‍යයි, මොකද අපි හුරු වෙලා තියෙන සහල්වල ගතිය ඒවාට වෙනස් වෙන්න පුළුවන්.
එළවළු, පලා, පරිප්පු, මාළු හෝ බිත්තර එක්ක සාමාන්‍ය ගෙදර බත් පිඟානක් විදිහටම කන්න පුළුවන්. “ගුණදායක සහල්” කියලා බත් ප්‍රමාණය විශාල කරගන්නවාට වඩා, පොඩි ප්‍රමාණයකින් පටන්ගෙන පවුලේ හැමෝටම රස හුරු කරන එක වඩා practical. දරුවන්ටත් මේ සහල්වල නම් කියලා දීමෙන් ආහාරය එක්ක අපේ ඉතිහාසයත් අඳුන්වා දෙන්න පුළුවන්.
පරණ සහල් නැවත පිඟානට ගේන එක අපේ උරුමය රැකගන්න එකක්
අපේ පාරම්පරික සහල් ගැන කතා කරනකොට ඒවාට අසීමිත ඖෂධීය බලයක් දෙන්න අවශ්‍ය නැහැ. පර්යේෂණවලින් ඒවායේ තන්තු, ඛනිජ සහ විවිධ ශාක සංයෝග ගැන වටිනා තොරතුරු ලැබෙනවා, නමුත් තවත් මිනිස් අධ්‍යයන අවශ්‍ය තැන් ගොඩක් තියෙනවා. ඒ නිසා හොඳම විදිහ තමයි මේ සහල් miracle food එකක් කරගන්නේ නැතුව, අපේ සමබර ආහාර රටාවට විවිධත්වයක් ලබාදෙන දේශීය ආහාරයක් විදිහට බැලීම.
අපේ ආච්චිලාගේ කාලයේ තිබුණු හැම දෙයක්ම අද ජීවිතයට හරියටම ගෙන එන්න බැහැ. හැබැයි අමතක වෙමින් යන බීජයක් නැවත හඳුනාගන්න, පාරම්පරික සහල් වර්ගයක් සතියකට වරක් හෝ කන්න, ඒවා වගා කරන ගොවීන්ට ඉල්ලුමක් හදා දෙන්න අපිට පුළුවන්. එහෙම කළොත් අපේ බත් පිඟානට වෙනස් රසයක් ලැබෙනවා වගේම, ඉදිරි පරම්පරාවට කියන්න පුළුවන් ආහාර උරුමයක්වත් ඉතිරි වෙනවා.
දේශීය ආහාර, පාරම්පරික කෑම, පෝෂණය සහ දිනපතා සෞඛ්‍යය ගැන තවත් සරල ලිපි කියවන්න Liya.lk වෙත පිවිසෙන්න.
